تأمین مالی جمعی چیست؟ راهنمای کامل Crowdfunding به زبان ساده

تامین مالی جمعی چیست؟ اگر یک کسب‌وکار برای توسعه فعالیتش به سرمایه نیاز داشته باشد، همیشه قرار نیست سراغ بانک یا یک سرمایه‌گذار بزرگ برود. یکی از روش‌هایی که در سال‌های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته، تامین مالی جمعی است؛ روشی که در آن سرمایه موردنیاز یک طرح از مشارکت تعداد زیادی از افراد تامین می‌شود.

اما تامین مالی جمعی دقیقاً چیست؟ چه تفاوتی با روش‌های معمول تامین سرمایه دارد؟ سکوهای تامین مالی جمعی چه نقشی دارند و سرمایه‌گذار قبل از مشارکت در یک طرح باید به چه نکاتی توجه کند؟ در ادامه به زبان ساده به این سوال‌ها پاسخ می‌دهیم.

تامین مالی چیست؟

قبل از اینکه سراغ مفهوم تامین مالی جمعی برویم، بهتر است خود مفهوم «تامین مالی» را بشناسیم.

تامین مالی به زبان ساده یعنی فراهم کردن منابع مالی موردنیاز برای شروع، ادامه یا توسعه یک فعالیت اقتصادی. یک شرکت ممکن است برای خرید مواد اولیه، توسعه خط تولید، واردات کالا یا اجرای یک پروژه جدید به سرمایه نیاز داشته باشد و برای تامین آن از روش‌های مختلف استفاده کند.

برای مثال، تامین مالی می‌تواند از طریق موارد زیر انجام شود:

• منابع مالی خود شرکت
• تسهیلات بانکی
• جذب سرمایه‌گذار
• انتشار اوراق
• سرمایه‌گذاری خطرپذیر
• تامین مالی جمعی

بنابراین تامین مالی یک مفهوم کلی است و تامین مالی جمعی یکی از روش‌های تامین سرمایه برای کسب‌وکارها و طرح‌های اقتصادی محسوب می‌شود.

اگر بخواهیم یکی از روش‌های جدیدتر این حوزه را بهتر بشناسیم، باید سراغ مفهوم [کرادفاندینگ چیست] برویم.

تامین مالی جمعی چیست؟

تامین مالی جمعی یا Crowdfunding روشی برای تامین سرمایه است که در آن به‌جای استفاده از یک منبع مالی بزرگ، سرمایه موردنیاز یک طرح از مشارکت تعداد زیادی از افراد تامین می‌شود.

برای مثال فرض کنید یک کسب‌وکار برای توسعه فعالیت خود به ۱۰ میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد. در یک مدل سنتی ممکن است این مبلغ را از بانک، یک سرمایه‌گذار یا چند سرمایه‌گذار تامین کند. اما در تامین مالی جمعی، طرح از طریق یک سکوی تامین مالی جمعی معرفی می‌شود و افراد مختلف می‌توانند مطابق شرایط طرح در آن مشارکت کنند.

پس اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم:

1. چندین سرمایه‌گذار
2. مشارکت در یک طرح
3. تامین سرمایه موردنیاز کسب‌وکار

همین مدل ساده، مفهوم اصلی تامین مالی جمعی را تشکیل می‌دهد.

تامین مالی جمعی چطور انجام می‌شود؟

فرایند تامین مالی جمعی برای سرمایه‌گذار شاید ساده به نظر برسد، اما پشت انتشار هر طرح، مراحل مختلفی وجود دارد.

به‌طور کلی می‌توان این فرایند را این‌طور در نظر گرفت:

1. ارائه طرح
2. بررسی و ارزیابی
3. انتشار در سکو
4. مشارکت سرمایه‌گذاران
5. تامین سرمایه
6. اجرای طرح

کسب‌وکاری که به سرمایه نیاز دارد، طرح خود را برای بررسی ارائه می‌کند. پس از بررسی شرایط و اطلاعات طرح، در صورت تایید، طرح در سکوی مربوط منتشر می‌شود.

سرمایه‌گذاران نیز می‌توانند اطلاعات طرح را بررسی کنند و در صورت مناسب بودن شرایط برای آن‌ها، مطابق مقررات در طرح مشارکت کنند.

یک مثال ساده

فرض کنیم یک شرکت برای تامین سرمایه در گردش خود به ۵ میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد.

اگر این مبلغ از طریق تامین مالی جمعی جذب شود، لازم نیست یک نفر تمام ۵ میلیارد تومان را تامین کند. سرمایه موردنیاز می‌تواند از مشارکت تعداد بیشتری از افراد تامین شود.

البته تعداد سرمایه‌گذاران و مبلغ مشارکت هر فرد به شرایط و مقررات طرح بستگی دارد.

سکوی تامین مالی جمعی چیست؟

اگر بخواهیم تامین مالی جمعی را با یک مثال ساده توضیح دهیم، سکو را می‌توان بستری دانست که سرمایه‌پذیر و سرمایه‌گذار را به یکدیگر متصل می‌کند.

سکوی تامین مالی جمعی بستری است که طرح‌ها در آن معرفی می‌شوند و سرمایه‌گذاران می‌توانند اطلاعات آن‌ها را ببینند و در صورت تمایل در طرح مشارکت کنند.

سکوها در این فرایند نقش مهمی دارند؛ از جمله:

• دریافت و بررسی اطلاعات طرح
• معرفی طرح به سرمایه‌گذاران
• فراهم کردن بستر مشارکت
• انتشار اطلاعات مربوط به طرح
• پیگیری فرایند تامین مالی طبق چارچوب مربوط

البته یک نکته را نباید فراموش کرد: وجود یک سکو یا مجوز فعالیت به این معنی نیست که سرمایه‌گذاری در تمام طرح‌ها بدون ریسک است. هر طرح شرایط و ریسک‌های خاص خودش را دارد و باید جداگانه بررسی شود.

انواع تامین مالی جمعی چیست؟

در دنیا تامین مالی جمعی مدل‌های مختلفی دارد و معمولا آن‌ها را بر اساس نوع مشارکت افراد دسته‌بندی می‌کنند.

نوع تامین مالی جمعی	مفهوم
Donation-Based	مشارکت با هدف حمایت و بدون انتظار بازگشت مالی
Reward-Based	مشارکت در ازای دریافت محصول یا پاداش
Equity-Based	مشارکت در ازای دریافت سهم یا مالکیت
Lending-Based	تامین مالی در قالب بدهی یا وام

البته ساختار تامین مالی جمعی در هر کشور می‌تواند متفاوت باشد. بنابراین در مورد ایران باید شرایط و مقررات داخلی را در نظر گرفت و نمی‌توان تمام مدل‌های خارجی را دقیقا به بازار ایران تعمیم داد.

تامین مالی جمعی در ایران

تامین مالی جمعی در ایران نیز طی سال‌های اخیر به یکی از روش‌های مورد توجه برای تامین سرمایه کسب‌وکارها تبدیل شده است.

در این مدل، طرح‌های متقاضی تامین مالی از طریق سکوهای مربوط معرفی می‌شوند و سرمایه‌گذاران می‌توانند اطلاعات هر طرح را بررسی کنند.

یکی از نکات مهم برای سرمایه‌گذاران این است که قبل از هر تصمیمی، وضعیت مجوز سکو و اطلاعات خود طرح را بررسی کنند.

از طرف دیگر، نباید فقط به یک عدد مانند سود یا بازده پیش‌بینی‌شده توجه کرد. مدت طرح، نوع فعالیت سرمایه‌پذیر، تضامین، شرایط بازپرداخت و ریسک‌های احتمالی هم اهمیت زیادی دارند.

سکوهای مجاز تامین مالی جمعی در ایران کدام‌اند؟

یکی از سوال‌هایی که احتمالا هنگام جست‌وجوی تامین مالی جمعی با آن مواجه می‌شوید، این است که سکوهای مجاز تامین مالی جمعی کدام‌اند؟

این سوال اهمیت زیادی دارد؛ چون وضعیت سکوها ممکن است در طول زمان تغییر کند و بهتر است فهرست سکوهای دارای مجوز همیشه بر اساس آخرین اطلاعات رسمی به‌روزرسانی شود.

برای همین اگر قصد داریم یک لیست از سکوهای تامین مالی جمعی در ایران ارائه کنیم، بهتر است علاوه بر نام سکو، اطلاعات دیگری مثل وضعیت مجوز، سابقه فعالیت و اطلاعات مربوط به طرح‌های منتشرشده را هم در نظر بگیریم.

معیار	چرا اهمیت دارد؟
مجوز فعالیت	مشخص شدن وضعیت قانونی سکو
سابقه فعالیت	شناخت بهتر تجربه و عملکرد سکو
تعداد طرح‌ها	آشنایی با میزان فعالیت سکو
تنوع طرح‌ها	امکان بررسی فرصت‌های مختلف
اطلاعات طرح	کمک به تصمیم‌گیری سرمایه‌گذار
تضامین	یکی از عوامل مهم در بررسی ریسک
مدت طرح	مشخص شدن زمان درگیر بودن سرمایه

نکته: عنوان «بهترین سکوی تامین مالی جمعی» را نباید فقط براساس تعداد طرح یا میزان سود انتخاب کرد. بهتر است هر سکو و مهم‌تر از آن، هر طرح را با چند معیار مختلف بررسی کنیم.

مزایای تامین مالی جمعی برای کسب‌وکارها

تامین مالی جمعی فقط برای سرمایه‌گذاران ایجاد نشده و برای کسب‌وکارها نیز مزایای خودش را دارد.

مهم‌ترین مزیت‌ها عبارت‌اند از:

• دسترسی به منابع مالی جدید
• کاهش وابستگی به یک منبع تامین سرمایه
• امکان تامین سرمایه برای توسعه فعالیت
• معرفی کسب‌وکار به گروه بیشتری از سرمایه‌گذاران
• استفاده از ظرفیت سرمایه‌های خرد

برای کسب‌وکاری که امکان استفاده از روش‌های سنتی تامین مالی برایش محدود است، تامین مالی جمعی می‌تواند یک گزینه قابل بررسی باشد.

مزایای تامین مالی جمعی برای سرمایه‌گذاران

از طرف دیگر، سرمایه‌گذار هم از این مدل می‌تواند استفاده کند.

برخی از مزیت‌های آن عبارت‌اند از:

• دسترسی به طرح‌های مختلف
• امکان بررسی اطلاعات هر طرح پیش از مشارکت
• امکان سرمایه‌گذاری مطابق شرایط و مبلغ قابل تخصیص
• آشنایی با کسب‌وکارها و پروژه‌های مختلف
• دسترسی به فرصت‌هایی که ممکن است خارج از روش‌های معمول سرمایه‌گذاری باشند

البته مزیت به معنی نبود ریسک نیست و تصمیم سرمایه‌گذاری باید بر اساس شرایط هر طرح گرفته شود.

ریسک تامین مالی جمعی چیست؟

یکی از بخش‌هایی که معمولا در معرفی تامین مالی جمعی کمتر به آن توجه می‌شود، ریسک‌های آن است.

واقعیت این است که تامین مالی جمعی هم مانند سایر روش‌های سرمایه‌گذاری و تامین مالی، بدون ریسک نیست.

برای مثال ممکن است یک طرح با مشکلات اجرایی مواجه شود، فعالیت کسب‌وکار مطابق پیش‌بینی پیش نرود یا بازپرداخت طبق برنامه اولیه انجام نشود.

مهم‌ترین ریسک‌هایی که باید در نظر گرفت عبارت‌اند از:

ریسک	توضیح
ریسک نکول	احتمال انجام نشدن تعهدات مالی طبق شرایط پیش‌بینی‌شده
ریسک کسب‌وکار	احتمال عملکرد ضعیف‌تر از پیش‌بینی کسب‌وکار
ریسک نقدشوندگی	امکان محدود بودن دسترسی به سرمایه تا پایان دوره طرح
ریسک اجرایی	احتمال ایجاد مشکل یا تاخیر در اجرای طرح
ریسک اطلاعاتی	وابستگی تصمیم سرمایه‌گذار به اطلاعات منتشرشده

اگر می‌خواهید با کم ریسک ترین روش‌های کرادفاندینگ آشنا شوید، مقاله زیر مناسب شماست:

کم ریسک ترین روش های سرمایه گذاری در ایران

تفاوت تامین مالی جمعی با روش‌های سنتی تامین سرمایه

تامین مالی جمعی قرار نیست جای تمام روش‌های تامین مالی را بگیرد. تفاوت اصلی آن در نحوه جمع‌آوری سرمایه و تعداد مشارکت‌کنندگان است.

معیار	تسهیلات بانکی	سرمایه‌گذار خصوصی	تامین مالی جمعی
منبع سرمایه	بانک	یک یا چند سرمایه‌گذار	تعداد زیادی سرمایه‌گذار
بستر	بانک	مذاکره مستقیم	سکوی آنلاین
تعداد مشارکت‌کنندگان	محدود	محدود	متعدد
شیوه دسترسی	بر اساس شرایط تسهیلات	مذاکره و توافق	بر اساس شرایط طرح و سکو
مخاطب سرمایه‌گذاری	بانک	سرمایه‌گذار مشخص	سرمایه‌گذاران متعدد

تفاوت تامین مالی جمعی و کرادفاندینگ چیست؟

اگر عبارت «کرادفاندینگ چیست» را جست‌وجو کرده باشید، احتمالا با همان مفهومی مواجه شده‌اید که در فارسی از آن با عنوان تامین مالی جمعی یاد می‌کنیم.

Crowdfunding اصطلاح انگلیسی رایج برای تامین مالی جمعی است و در ایران نیز عبارت «کرادفاندینگ» کاربرد زیادی پیدا کرده است.

برای اینکه با سازوکار، کاربرد و جزئیات این مفهوم بیشتر آشنا شوید، می‌توانید مقاله [کرادفاندینگ چیست] را بخوانید.

چه کسانی در تامین مالی جمعی حضور دارند؟

در ساده‌ترین حالت، دو طرف اصلی در این فرایند وجود دارند:

سرمایه‌پذیر

کسب‌وکاری که برای اجرای یک طرح یا توسعه فعالیت خود به سرمایه نیاز دارد.

سرمایه‌گذار

فردی که پس از بررسی شرایط طرح، تصمیم می‌گیرد مطابق ضوابط و شرایط اعلام‌شده در آن مشارکت کند.

در کنار این دو، سکوی تامین مالی جمعی نیز نقش مهمی در شکل‌گیری و اجرای فرایند دارد.

به همین دلیل می‌توان تامین مالی جمعی را یک ارتباط سه‌طرفه میان سرمایه‌پذیر، سرمایه‌گذار و سکو در نظر گرفت.

قبل از سرمایه‌گذاری در تامین مالی جمعی چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

اگر قصد دارید در یک طرح مشارکت کنید، قبل از تصمیم‌گیری این موارد را بررسی کنید:

چک‌لیست سرمایه‌گذار

• سکو دارای مجوز است؟
• سرمایه‌پذیر چه سابقه‌ای دارد؟
• فعالیت اصلی کسب‌وکار چیست؟
• مبلغ موردنیاز طرح چقدر است؟
• مدت طرح چقدر است؟
• بازده پیش‌بینی‌شده چقدر است؟
• تضامین طرح چیست؟
• شرایط بازپرداخت چگونه است؟
• ریسک‌های احتمالی طرح چیست؟
• سرمایه تا چه زمانی درگیر خواهد بود؟

این چک‌لیست قرار نیست جای تحلیل تخصصی را بگیرد، اما می‌تواند کمک کند هنگام بررسی یک طرح، فقط روی عدد سود تمرکز نکنیم.

آیا تامین مالی جمعی برای همه مناسب است؟

یکی از مهم‌ترین نکات در هر نوع سرمایه‌گذاری این است که انتخاب سرمایه‌گذاری باید با شرایط مالی و میزان ریسک‌پذیری فرد هماهنگ باشد.

برای مثال، اگر فردی به سرمایه خود در کوتاه‌مدت نیاز دارد، مدت زمان طرح اهمیت زیادی پیدا می‌کند. از طرف دیگر، اگر فردی ریسک‌پذیری پایینی دارد، باید ریسک‌های احتمالی طرح را با دقت بیشتری بررسی کند.

پس بهتر است قبل از تصمیم‌گیری به جای اینکه فقط بپرسیم «سود این طرح چقدر است؟»، چند سوال دیگر هم بپرسیم:

1. پول من چه مدت درگیر می‌شود؟
2. اگر طرح مطابق برنامه پیش نرفت چه اتفاقی می‌افتد؟
3. تضامین طرح چیست؟
4. آیا ریسک این سرمایه‌گذاری با شرایط مالی من تناسب دارد؟

تامین مالی جمعی چیست، سرمایه گذاری پر سود در کرادفاندینگ

تامین مالی جمعی یکی از روش‌های جدیدتر تامین سرمایه است که در آن سرمایه موردنیاز یک طرح با مشارکت تعداد زیادی از افراد تامین می‌شود. در ایران نیز این روش در چارچوب بازار سرمایه توسعه پیدا کرده و سکوهای مختلفی در این حوزه فعالیت می‌کنند.

با این حال، جذاب بودن یک طرح یا بازده پیش‌بینی‌شده آن به‌تنهایی برای تصمیم‌گیری کافی نیست. وضعیت سکو، سابقه سرمایه‌پذیر، مدت طرح، تضامین، شرایط بازپرداخت و ریسک‌های احتمالی هم باید در نظر گرفته شوند.

اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، تامین مالی جمعی یعنی جمع شدن سرمایه‌های مختلف برای تامین مالی یک طرح مشخص؛ اما انتخاب طرح مناسب نیاز به بررسی و مقایسه دارد.

پرسش‌های پرتکرار

تامین مالی جمعی چیست؟

تامین مالی جمعی روشی برای تامین سرمایه است که در آن سرمایه موردنیاز یک طرح یا کسب‌وکار از مشارکت تعداد زیادی از افراد تامین می‌شود.

آیا کرادفاندینگ همان تامین مالی جمعی است؟

بله. Crowdfunding اصطلاح انگلیسی رایج برای تامین مالی جمعی است و در ایران نیز از عبارت کرادفاندینگ برای اشاره به این روش استفاده می‌شود.

سکوهای تامین مالی جمعی چه کاری انجام می‌دهند؟

سکوها بستری برای معرفی طرح‌ها، انتشار اطلاعات و انجام فرایند مشارکت در چارچوب مقررات مربوط فراهم می‌کنند.

آیا تامین مالی جمعی بدون ریسک است؟

خیر. تامین مالی جمعی نیز مانند سایر فرصت‌های سرمایه‌گذاری می‌تواند با ریسک‌هایی مانند نکول، ریسک کسب‌وکار، نقدشوندگی و ریسک اجرایی همراه باشد.

تامین مالی جمعی روشی برای تامین سرمایه است که در آن سرمایه موردنیاز یک طرح یا کسب‌وکار از مشارکت تعداد زیادی از افراد تامین می‌شود.

بله. Crowdfunding اصطلاح انگلیسی رایج برای تامین مالی جمعی است و در ایران نیز از عبارت کرادفاندینگ برای اشاره به این روش استفاده می‌شود.

سکوها بستری برای معرفی طرح‌ها، انتشار اطلاعات و انجام فرایند مشارکت در چارچوب مقررات مربوط فراهم می‌کنند.

خیر. تامین مالی جمعی نیز مانند سایر فرصت‌های سرمایه‌گذاری می‌تواند با ریسک‌هایی مانند نکول، ریسک کسب‌وکار، نقدشوندگی و ریسک اجرایی همراه باشد.